۱۳۹۱/۰۴/۱۰

خاطرات احمد - قسمت اول


بالاخره امتحاناتم به پایان رسید و بنا بر وعده ای که داده بودم خاطراتی از کسانی که همراه با امام موسی صدر بودند را منتشر می کنم. این خاطرات را خودم مستقیما از اشخاص شنیدم زیرا به عنوان مترجم در حضور آنها بودم. سری اول این خاطرات را از شخصی به نام احمد نقل می کنم که نخواست اسمش ثبت شود. شما او را به نام احمد بشناسید.
***



احمد دانشجوی سال اول پزشکی بود و در فرانسه درس می خواند. تابستان که شد با خود فکر کرد اگر در فرانسه بمانم همین مقدار پس اندازم برای تحصیل، خرج می شود. اما اگر به لبنان بروم و کار کنم، کمک خرج تحصیلم خواهد بود. برای همین برگشت به لبنان و رفت منزل پدری اش در بنهران. دهی در شمال لبنان، جایی که با چهار دهکده ی دیگر شیعه در منطقه ی الکورة در شمال لبنان واقع است. روزی فهمید ارتش لبنان برای دانشکده افسری ثبت نام می کند. مدارکش را آماده کرد و فرستاد و بعد هم امتحان داد و قبول شد. خیلی دوست داشت خلبان نیروی هوایی ارتش شود و مثل جول جمّال افسر مشهور سوری قهرمان شود (جول افسری سوریه ای بود که در جنگ دوم با رژیم صهیونیستی با قایق به ناوچه ی اسراییلی کوبید). وقتی به احمد خبر دادند قبول شده از خوشحالی در پوست خود نمی گنجید اما شنید که می خواهند فرد دیگری را به جای وی استخدام کنند چون پارتی دارد. و برای اینکه بتواند حق خود را حفظ کند باید یک پارتی قوی بیاورد. شیعیان که کسی را نداشتند. با پدر و عمویش رفتند پیش امام موسی صدر. امام به او گفت: من توصیه می کنم برگردی فرانسه درست را ادامه دهی.
احمد جوان عصبانی شد که اصلا همه ی شما آخوندها همینطور هستید. از دستتان کاری ساخته نیست راه دیگری را پیشنهاد می دهید.
امام با آرامش و روی باز فرمود: عصبانی و ناراحتی؟
گفت بله چرا نباشم. دارند حق مرا می خورند برای اینکه شیعه هستم و پارتی ندارم.
امام موسی صدر تلفن را برداشت و به رییس ستاد مشترک ارتش زنگ زد. با او صحبت کرد که احمد جوانی است قوی و با استعداد. حالا که او خودش داوطلب ورود به ارتش است درست نیست او را نپذیرید و دیگری به جایش بیاید. بگذارید وارد ارتش شود و خودتان او را بسنجید. احمد خوشحال شد و همراه پدرش به خانه بازگشت. اما هفته ها گذشت و به او خبر ندادند که برای خدمت ارتش به پادگان مراجعه کند. پدر احمد خیلی عصبانی بود. می گفت من این همه پول خرج کردم که بروی دکتر شوی، ول کردی آمدی ارتشی شوی؟ آنجا هم که قبولت نکردند ثبت نام دانشگاه هم نرسیدی. احمد خیلی ناراحت شد. کیف وسایلش را جمع کرد و آمد بیروت. صاف رفت پیش امام موسی صدر. امام موسی داشت از پله های مجلس می رفت بالا که به خانه اش در طبقه ی بالای مجلس برود. احمد را که دید با آن هوش و ذکاوت و حافظه اش وی را شناخت. آمد استقبال احمد و گفت به سلامتی کیف بستی بروی پادگان؟
احمد با ناراحتی گفت نه خیر.
امام پرسید: پس به سلامتی برمی گردی برای ادامه تحصیل.
گفت خیر. ثبت نام خیلی وقته گذشته و ارتش هم مرا نپذیرفتند.
سید موسی گفت: الحمدلله که وارد ارتش نشدی. باید با خود ما همکاری کنی.
احمد که برای آینده ی خود دنبال کار بود کیفش را گذاشت روی زمین و گفت من می خواهم با خود شما کار کنم. به این ترتیب احمد شد یکی از معلمین مدرسه ی فنی صور که دکتر چمران مدیرش بود.

۱۳۹۱/۰۴/۰۶

ایام امتحانات...

سلام خدمت همه ی دوستان عزیز. در این مدتی که گذشت به سبب امتحانات دانشگاه که تا هفته ی بعد هم ادامه دارد نتوانستم مطلبی تهیه کنم. اما مژده می دهم که از هفته ی بعد مطالب جالبی را برایتان منتشر خواهم کرد. در هفته ای که گذشت نویسنده ای از ایران به لبنان آمده بود تا برای نوشتن داستانی در مورد امام موسی صدر خاطرات جمع کند و با فرهنگ و جو لبنان آشنا شود. بنده در این مدت به عنوان مترجم همراه او بودم (برای همین درس هم خوب نخواندم!) و خاطرات بسیار زیبایی از امام موسی صدر شنیدیم که واقعا درس آموز است:
خاطرات دختر شیعه ای که با یک مسیحی می خواست ازدواج کند،
خاطرات عالیرتبه ترین شیعه در سازمان امنیت لبنان که از فرماندهان امل شد،
خاطرات یکی از علمای اهل سنت که امام موسی صدر در مسجد او نماز جماعت برگزار می کرد،
خاطرات دانشجوی پزشکی که خواست خلبان ارتش شود ولی سر از فرماندهی امل در آورد،
خاطرات رئیس هیئت اجرایی امل از نحوه ی آشنایی اش با امام موسی صدر و همکاری با او.
ضمنا یک سری سوالات هم از همه ی این افراد در مورد شخصیت و رفتار امام موسی صدر پرسیده شد که جواب آنها را هم منتشر خواهم کرد.
منتظر باشید.

۱۳۹۱/۰۳/۳۱

تل زعتر


در سالگرد شهادت مجاهد بزرگ شهید دکتر چمران قصد دارم داستان تل الزعتر را برایتان نقل کنم که از کسانی تحقیق کردم که خود در آن وقایع حضور داشتند. تل الزعتر محله ای در میان منطقه ی مسیحی نشین شرق بیروت است. در نبعة و تل زعتر اردوگاه های آوارگان فلسطینی وجود داشت. در آن زمان یعنی سال 1975م احزاب راست متشکل از مسیحیان تندرو مثل کتائب و فالانژها با احزاب چپی یعنی ملی ها و بعثی ها و کمونیست ها و فلسطینی ها وارد جنگ شدند. امام موسی صدر که همیشه ضد جنگ بود و به آسایش مردم فکر می کرد با این جنگ مخالف بود و دائما تلاش می کرد آتش جنگ را فروکشاند. در این راستا با تمام احزاب گفتگو می کرد و مجلس شیعه که در حازمیه یعنی منطقه ای مسیحی نشین بود تبدیل شده بود به مرکز تبادلات امنیتی اسرای دو طرف یا ملاقاتهای سران جنگ! تل زعتر نزدیک منطقه ی برج حمود که منطقه ای ارمنی نشین است واقع شده و فلسطینی ها به ساکنان آنجا که امام موسی صدر با آنها پیمان دوستی بسته بود حمله می کردند. حرکت فتح و اعضای ایرانی آن مثل جلال الدین فارسی به شدت با امام موسی صدر و شهید چمران مخالف بودند و از دیدار وی با مسیحیان و گفتگو با آنان بیزار بودند. به عقیده ی آنان تنها راه پیروزی، مبارزه ی مسلحانه بود. حتی می گفتند شهید چمران جاسوس سیا است و برای آمریکا کار می کند. بعد از مدتی امام موسی صدر به جوانان امل دستور داد برای حفاظت مردم از قتل عامهای فجیعی که فالانژها مرتکب می شدند به دفاع از مناطق شیعه بپردازند. مشکل عمده ی افرادی مثل جلال الدین فارسی و صالح حسینی با امام موسی صدر این بود که روش مبارزه ی سخت و خرد کننده ای انتخاب کرده بودند که به نفع فلسطین نبود و بیشتر به ضرر قضیه ی فلسطین تمام می شد. یعنی لبنانی ها از فلسطینی ها بیزار می شدند و اسراییل هم برای جلوگیری از حملات آنها وارد لبنان می شد. و دقیقا همان اتفاقی افتاد که امام موسی صدر پیش بینی می کرد و برای مقابله با آن تلاش می کرد: اسراییل وارد لبنان شد و کل گروههای مسلح فلسطینی حتی پنج دقیقه جلوی آن مقاومت نکردند و در عرض دو روز در بیروت محاصره و نهایتا با کشتی از لبنان اخراج شدند. امام موسی صدر در این سالها برای کمک به مردم منطقه بیمارستان صحرایی در نبعة ایجاد کرد بود و از پزشکان بدون مرز برای اداره ی آن کمک گرفت که بعدها تبدیل شد به بیمارستانی مجهز. در نهایت اردوگاه سقوط کرد و تعداد زیادی از فلسطینی ها کشته شدند. بعد از جنگ شیعیان به خانه های خود بازگشتند اما فلسطینی ها دیگر اردوگاهی در این مناطق نداشتند و در بقیه مناطق لبنان پخش شدند. شهید شمران خیلی برای حفظ نبعه و تل زعتر تلاش کرد و بواسطه ی ارمنی ها برای آنها غذا و مایحتاجشان را می فرستاد اما با این همه همان ها از دشمنی با او فروگزار نکردند. یاد شهید چمران که عاشقانه و صادقانه در راه حق کوشید گرامی باد و خداوند کوردلهایی که با او مخالف هستند را به راه راست هدایت کند. تاریخ حقانیت امام موسی صدر و شهید چمران را اثبات کرد اما برخی گویا ختم الله علی قلوبهم و علی سمعهم و ابصارهم؛ خداوند قلوب و چشم و گوششان را بسته است.
مطلب مرتبط: تندروها زود به ته خط می رسند.

۱۳۹۱/۰۳/۲۹

عر ب جاهلی


وقتی می شنویم عرب جاهلی یاد اعراب عربستان در زمان پیامبر اکرم و پیش از آن می افتیم که سقوط انسانیت را به نمایش می گذاشتند. کسانی که دختران را زنده به گور می کردند و افتخار می کردند که چقدر آدم کشته اند و چقدر دزدی کرده اند. عرب جاهلی هنوز هم موجود است! به مناسبت مبعث پیامبر گرامی اسلام قصد دارم از این گونه ی نادر پرده برداری کنم! گروهی از مردمان شمال لبنان که عمدتا از دو طایفه ی آل مقداد و آل زعیتر هستند همیشه ی تاریخ یا با یکدیگر یا با دیگران در حال نزاع و دعوا و کشت و کشتار بوده اند. هرچند در قرن بیست و یک هستیم اما برای آنها زمان و تاریخ فرقی نمی کند. طایفه گری و دعواها و نزاع های خانوادگی و تعصبات جاهلی هنوز در این افراد به چشم می خورد. این هفته نزاعی بین دو جوان از این طایفه ها بر سر موتورسیکلت در گرفته که طبیعتا بقیه جوانها هم وارد ماجرا شده اند و دعوای خونینی راه افتاده. یکی از بچه های حزب الله برای آرام کردن ماجرا در آن وسط تلاش می کرده که نهایتا هفت تیرش را در می آورد و تیری هوایی میزند. جوان قلدر جنگجو که اعصاب نداشته تحمل نمی کند و دست می اندازد کلت آن بنده خدا را بگیرد. (اینها از تیر و تفنگ نمی ترسند) درگیری مختصری پیش می آید و تیری به دست یکی از آنها می خورد و این جرقه ی جنگ بود. همه ی جوانهای آل مقداد دست به اسلحه می شوند و قصد جان این بنده ی خدا را می کنند. او هم از بچه های حزب الله کمک می خواهد. در این میان به مسجد که ظاهرا در آنجا پناه گرفته بود هم تیراندازی می کنند. یکی دیگر از جوانها که خواهرش در این محله خانه داشته برای حفظ جان وی با چند نفر می روند تا وی را بیاورند. خب زن چادری یعنی حزب اللهی. و امکان کشتن وی زیاد بود. با درگیری و تیراندازی، آن بنده ی خدا را نجات می دهند. خلاصه جنگ و دعوایی بود که بیا و ببین. (البته من خودم ندیدم، داستان را شنیدم) 
یکی از دکان دارها می گفت آل مقداد با حزب الله درگیر شده اند ایشالا چندتاشون کشته بشن. هیچ کس از آنها دل خوشی ندارد. اگر یک بنده خدایی در محله ی آنها مغازه داشته باشد باید هر ماه به آنها باج بدهد وگرنه مغازه اش را غارت می کنند و به آتش می کشند. یکی از همین قوم که در مدرسه ی دایی بنده کار می کرد اولی که به لبنان آمدم و به قیمت ها آشنا نبودم بابت چند کار جزئی 600 دلار از من پول گرفت. خلاصه حزب الله با آن همه دبدبه و کبکبه اش نمی تواند با این طایفه درگیر شود. چرا که هر روز باید شاهد حمله ی این قوم متعصب به مراکز و افرادش باشد. این روحیه در ساکنین بعلبک زیاد است و انسانهای سرسخت و مقاومی دارد. هرچند مردمان بسیار خوبی در آنجا وجود دارد اما این قوم در ضاحیه برای خودش حکومتی دارد و داستانش از دیگران جداست. قربان امام موسی صدر که توانست انسانهای عجیبی مانند اینها را زیر پرچم شیعه گرد آورد و آنطور که صلاح می دید رهبری کند. از دیگر عجایب این قوم عادات و رسومشان در ازدواج است. رسم است دختر را در خانه ای نگه می دارند و داماد باید جربزه اش را داشته باشد و با اسلحه بیاید عروس را بدزدد. البته مجبور است با برادرهای عروس بجنگد و گاهی داماد یا برادر عروس کشته می شود! دیگه نوبرشه واللا! خدا هدایتشون کنه. لبنانی ها می گویند اینها فضایی هستند و متعلق به این سیاره نیستند! از بس که عادات و رسوم و تعصبات عجیب جاهلی دارند.

۱۳۹۱/۰۳/۲۵

نمایشگاه محصولات ایران در بیروت

مدتی بود تبلیغ هایی در سراسر لبنان نصب شده بود برای نمایشگاه محصولات ایرانی و در مراسم جشن میلاد حضرت علی علیه السلام هم جناب آقای سفیر خبر از افتتاح قریب الوقوع آن داد. نمایشگاه روز ۱۳ ام این ماه میلادی که در لبنان به آن حزیران می گویند افتتاح شد و به مدت ۶ روز ادامه دارد. ساعت برگزاری از ۴ بعد از ظهر تا ۱۰ شب است. امشب به نمایشگاه رفتیم. محصولات مختلفی از شرکتهای مختلف عرضه شده بود. از جمله اتوموبیل تیبا محصول سایپای سوریه و لوگان فیس لیفت شده، فرش های ایرانی و ابریشمی، شرکت تولید محصولات غذایی آماده، زعفران و خشکبار، سنگ های ساختمانی، سنگ های زینتی و نقره جات، صنایع دستی، محصولات جمعیت قرآن کریم و موسسه فرهنگی کوثر، یک شرکت سازنده ی تجهیزات پزشکی، چند شرکت تجاری، چند تولید کننده قطعات صنعتی. متاسفانه جمعیت کمی در نمایشگاه به چشم می خورد. اطراف دو اتوموبیل چند نفر ایستاده بودند،‌ در برابر غرفه های فرش تعداد بیشتری ایستاده بودند و در برابر غرفه های زعفران و خشکبار به همین صورت. بیشترین استقبال از غرفه ی فروش سنگ های زینتی و جواهرات و نقره جات بود که در عکس می بینید. یک غرفه هم سنگ عقیق می فروخت. شاید علت استقبال از آنها این بود که آنها تنها غرفه های ارائه و فروشنده در نمایشگاه بودند و بقیه فقط برای عقد قرار داد با تاجران آمده بودند. غرفه ای هم متعلق به هیئت بازسازی لبنان و مواد مورد استفاده ی آنان بود. در برخی از غرفه های فروش فرش، قاب فرشهایی با محتوای غیر اسلامی و جنسی وجود داشت که بسیار عجیب و زننده بود. در کل نمایشگاه جذابی نبود و خیلی مورد استقبال قرار نگرفته بود. نمایشگاه های خود لبنانی ها بسیار جالب و زیبا است و جمعیت زیادی به آنها مراجعه می کنند. مراجعه کنید به مطلب نمایشگاه گل و گیاه بیروت. مزیت نمایشگاه این بود که لبنانی ها با تولیدات ایرانی آشنا می شدند و نقص نمایشگاه عدم حضور همه ی تولیدات بود. بطوریکه بین این همه شرکت های مواد غذایی و صنعتی و بازرگانی موجود در ایران، تنها همین چند شرکت محدود که شاید به 30 تا نمی رسیدند در نمایشگاه شرکت کرده بودند.
تیبای سایپای سوریه
فرش فروشی
فروشندگان فرش ابریشم




محصولات غذایی
سنگهای زینتی بیشترین استقبال بازدیدکنندگان
سنگهای زینتی
هیئت بازسازی لبنان
غرفه ی مواد مورد استفاده در سازندگی
درب ورودی و خروجی نمایشگاه


روابط جمهوري اسلامي ايران با لبنان

روابط جمهوري اسلامي ايران با لبنان
مقاله فوق را در وبلاگ یک دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات منطقه ای خاورمیانه یافتم که به نظرم رسید به شیوه ای معتبر و علمی موضوع فوق را مورد بررسی قرار داده است.



آشنایی با لبنان
لبنان یكی از كشورهای عربی خاورمیانه است كه در غرب آسیا واقع گردیده، مساحت آن 10452 كیلومتر مربع، پایتخت آن بیروت، نوع حكومت جمهوری، جمعیت حدود 4 میلیون نفر ( البته حدود 14 میلیون نفر از اتباع این كشور در خارج از لبنان اقامت دارند ) كه در تاریخ 22 نوامبر 1943 اعلام استقلال رسمی كرده و از زیر سیطره فرانسوی ها خارج شده است. این كشور از شمال و غرب با سوریه و از جنوب با رژیم اشغالگر قدس همسایه است و از سمت شرق دارای مرزهای آبی در دریای مدیترانه می باشد (طلوعی 1372: 748).
لبنان در وضعیت مناسبی برای ارتباطات اقتصادی، تجاری و فرهنگی بین سه قاره آسیا، اروپا و آفریقا قرار گرفته است. وجود پناه جویان فلسطینی و همجواری این کشور با اسرائیل موجب تهاجمات این رژیم علیه لبنان و بی ثباتی در این کشور گردیده و این دو عامل همواره چالش‌های زیادی را در مقابل دولت‌های این کشور قرار داده است. طوایف گوناگون در لبنان، که به صورت دو جریان عمده مسیحی و مسلمان می باشند، باعث تضادهای زیادی در این کشور گردیده اند. ویژگی کوهستانی بودن آن و طبیعت ساکنان آن همواره باعث گردیده که لبنان پناهگاه مناسبی برای اقلّیت‌های مذهبی محروم سرزمین‌های همسایه باشد (معینی آرانی1372: 83).
این كشور پس از بحرین كوچك ترین كشور خاورمیانه بوده لیكن علیرغم این موضوع از حیث تعدد مذاهب و ادیان یكی از متنوع ترین كشورهای دنیا محسوب می شود به گونه ای كه 18 مذهب توسط پارلمان این كشور به رسمیت شناخته شده و برخی از مذاهب غیر رسمی نیز در این كشور وجود دارند. این مذاهب با مسایل طایفه ای ارتباط و پیوند تنگاتنگی دارد و شدت آن به حدی است كه ساختار سیاسی این كشور را تحت تأثیر قرار داده و حتی می توان گفت كه ساختار سیاسی لبنان بر اساس مسایل قومی و طایفه ای شكل گرفته است به این معنی كه تقسیم قدرت سیاسی در این كشور بر اساس تعداد جمعیت طوایف مختلف صورت گرفته كه وجه تمایز این طوایف مذاهب و عقاید دینی آنهاست  به این ترتیب رئیس جمهور از مسیحیان، نخست وزیر از مسلمانان سنی مذهب و رئیس پارلمان از مسلمانان دارای مذهب شیعه انتخاب می شوند. البته بر اساس سرشماری غیر رسمی صورت گرفته در سال 1994، جمعیت شیعیان لبنان بیش از جمعیت مسیحیان و مسلمانان سنی می باشد و آنها دارای اكثریت هستند لیكن این موضوع از سوی سنی ها و مسیحیان مورد قبول واقع نشده است (بیگی1389: 225-224).
حضور مسیحیان در لبنان علاقه كشورهای غربی به این كشور را در پی داشته، مسلمانان سنی علاقه مندی كشورهای سنی مذهب را بر انگیخته و از سوی دیگر حضور شیعیان در لبنان نیز حمایت های مادی و معنوی جمهوری اسلامی ایران به عنوان كشوری كه حكومت رسمی آن شیعه است را موجب گردیده است.

روابط ایران و لبنان قبل از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران
ایران و لبنان در مقاطع تاریخی مختلف و از زمان باستان تا به امروز با یكدیگر رابطه داشته اند اما در سه مقطع تاریخی این روابط و پیوندها تنگاتنگ بوده است :
1 – زمان هخامنشیان : در سال 583 قبل از میلاد سپاه ایران بر فینیقی ها كه حاكمان لبنان بودند پیروز شدند و این سرزمین بیش از دو قرن تحت فرمان كوروش كبیر و دیگر پادشاهان هخامنشی بود و این سرزمین جزیی از امپراطوری پارس به شمار می رفت ( استان پنجم امپراطوری هخامنشی ). پس از آن با حمله اسكندر مقدونی، این سرزمین به قلمرو حكومت روم شرقی ضمیمه گردید و تا زمان ورود اسلام و خلافت اسلامی به سرزمین لبنان، به تناوب پادشاهان ساسانی و بیزانس بر آن حكومت رانده اند (احمدی1385: شماره190).
2 – مقطع دوم در زمان حكومت صفویان در ایران می باشد. سابقه تشیع در لبنان به زمان صدر اسلام باز می گردد یعنی زمانی كه عثمان به عنوان خلیفه مسلمین اباذر غفاری، یكی از یاران و صحابه پیامبر را به شامات و نزد معاویه فرستاد. معاویه به عنوان فرماندار شامات ایشان را به سرزمین لبنان و منطقه جبل عامل تبعید نمود. اباذر در این سرزمین به پراكندن بذر تشیع اقدام نمود و از آن زمان این منطقه محل حضور علما و زعمای شیعه بود. در زمان حكومت صفویان شیعه مذهب در ایران كه همزمان بود با حكومت و خلافت عثمانیان بر سرزمین های پهناور اسلامی كه شامات و لبنان نیز جزو آن بودند، تعدادی از علمای شیعه بر اثر فشارهای وارده از سوی حكومت سنی مذهب عثمانی به صورت دسته جمعی و گروهی به ایران مهاجرت كردند ( البته مطرح است این عده با دعوت شاهان صفوی به ایران آمده و پس از ورود به ایران در این كشور ماندند و به تدریج و طی نسل های بعدی به طور كامل ایرانی شدند ). از علمای برجسته ای كه در منطقه جبل عامل میزیسته و به دست عمال و مأموران عثمانی به شهادت رسید زین الدین علی ملقب به شهید ثانی می باشد كه وی استاد پدر شیخ بهایی است. پدر شیخ بهایی پس از كشته شدن استاد خود به همراه گروهی از علمای آن خطه به ایران و نزدیكی قزوین مهاجرت می كند و در این محیط است كه شیخ بهایی رشد و نمو می نماید. شیخ بهایی در ایران كاملاً شناخته شده است؛ فقهاء و روحانیون، فلاسفه، عرفا و اهل سیر و سلوك، اهل هیأت و نجوم و عوام جامعه او را به واسطه خدماتی كه انجام داده قبول دارند و می بینیم كه این شخصیت، یكی از شخصیت های تاریخ ساز این مرز و بوم می باشد. شیخ بهایی به همراه محقق كركی نقش مهم و تأثیرگذاری در تأسیس حوزه های علمیه، تربیت فقهای شیعه و گسترش و تقویت فرهنگ شیعی در ایران و همچنین تعدیل سیاست های پادشاهان صفوی داشته اند (بیگی1389: 230-228).
3 – مقطع سوم هم مربوط به بعد از پیروزی انقلاب اسلامی است كه در مورد آن بعداً صحبت خواهیم كرد.
روابط رژیم پهلوی با لبنان
همانگونه كه گفته شد، لبنان در تاریخ 22 نوامبر 1943 اعلام استقلال نمود و كشور پادشاهی ایران استقلال این كشور را در سال 1944 به رسمیت شناخت و نمایندگی سیاسی در این كشور تأسیس كرد. البته افتتاح اولین كنسولگری ایران در بیروت مربوط به سال 1912 می باشد كه در سال 1927 این مركز به سركنسولگری كل ایران در سوریه، لبنان و فلسطین ارتقاء یافت ( زمانی كه این منطقه تحت استعمار انگلیس و فرانسه بود ). در سال 1955 سطح نمایندگی ایران در بیروت از كنسولگری به سفارت ارتقاء پیدا نمود. (http://iranianembassy.gov.lb)
در مورد روابط ایران و لبنان در این مقطع زمانی مورد مشخص و بارزی در دست نیست و به نظر می رسد این روابط در حد عادی بوده است لیكن چند اتفاق این روابط را دستخوش تحول نموده و باعث تغییر رویكرد و سیاست های اتخاذی ایران در آن زمان شده است كه به اختصار در مورد برخی از آنها توضیح می دهیم.
1 – مهاجرت امام موسی صدر به لبنان : سید موسی صدر از علمای حوزه های علمیه نجف و قم در سال 1338 با هدف اصلاح امور فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی جامعه شیعیان لبنان و همچنین استفاده از ظرفیت های منحصر به فرد این كشور جهت معرفی صحیح مكتب اهل بیت (ع) به جهانیان و تقویت وحدت و مقاومت در برابر رژیم صهیونیستی از ایران به لبنان مهاجرت كرد  (بیگی1389:چاپ سوم 230-228). به دنبال حضور ایشان در لبنان، تعدادی از انقلابیون ضد رژیم به این كشورعزیمت نموده و پیوسته در تردد بین ایران، عراق و لبنان بودند. از سوی دیگر ارتباطات نزدیكی بین حضرت امام و ایشان وجود داشت كه این موضوعات حساسیت دستگاههای امنیتی رژیم شاه را به دنبال داشت كه ساواك در این خصوص دست به اقداماتی زده و تمهیداتی را در نظر گرفته بود. از جمله این تمهیدات می توان به ایجاد تفرقه و درگیری با تقویت گروه های اسلامی، ایجاد شایعه، دروغ، پخش نامه و شب نامه و مقاله در مطبوعات ایران و لبنان اشاره نمود كه با این اقدامات در صدد بودند آتش اختلافات را روشن نموده و گسترش دهند.
در یكی از سندها در ترسیم خط مشی ساواك آمده « باید در بین روحانیون ایران تبلیغ شود كه عامل بدبختی شیعیان لبنان امام موسی صدر بوده است ». نصیری ( رئیس وقت ساواك ) می گوید « به نظر اینجانب اصولاً هیچ یك از این افراد مورد اعتماد نیستند ( منظور وی روحانیون می باشند ) نه در گذشته نه در حال حاضر و نه در آینده نمی توان به آنها اعتماد كرد. سوابق همین شیرازی هم در گذشته كمتر از موسی صدر نبوده ولی اگر با هم رقابت نمایند و ضعیف شوند بسیار خوب است ».
در سند شماره 466/213 كتاب یاران امام خمینی به روایت اسناد ساواك آمده است « اصلح است نقاط ضعف موسی صدر كه رئوس مطالب آن مشخص است در جراید ایران خصوصاً مجله الاخاء و یا به صورت نشریه ای بدون هیچگونه عنوان به زبان عربی تهیه و تعدادی از آنها جهت توزیع به سفارت شاهنشاهی ایران در بیروت ارسال گردد. ضمناً تعدادی از آن را در منطقه خلیج فارس و آن دسته از كشورهای عربی كه امكان توزیع آن وجود دارد ارسال شود » (اسناد تاریخی1380: 5-3).
البته اسناد و مدارك منتشره در این خصوص فراوان می باشد و این نكته مشخص است كه رژیم پهلوی با هدف تضعیف امام موسی صدر و شیعیان لبنان كه از حامیان امام و انقلابیون ایران بودند اقدام به نزدیكی روابط با دیگر طوایف لبنان از جمله مسیحیان مارونی و... نموده است.
2 – یكی دیگر از مواردی كه موجب تأثیرات منفی در روابط دو كشور گردید موضوع تیمور بختیار است. تیمور بختیار از سران نظامی رژیم پهلوی و اولین رئیس ساواك بود. با عنایت به طرح كودتایی كه بختیار در سر داشت و این موضوع را در سفر به آمریكا با مقامات آن كشور طرح كرده و از طریق ایشان به گوش شاه رسانده شده بود، شاه در سال 1339 وی را بركنار و در سال 1340 دستور داد از ایران خارج شود. بختیار در ژنو بود كه متوجه شد شاه حكم بازنشستگی وی را امضاء كرده است و به این صورت فهمید كه جایگاهی در ایران نخواهد داشت لذا مبارزات خود را علنی كرد و با احزاب، گروهها و دسته های سیاسی مخالف رژیم ملاقات هایی داشت و حتی در جریان قیام 15 خرداد 42 مورد اتهام هیأت حاكمه قرار گرفت كه در این قیام نقش آفرینی كرده است. در سال 1347 تیمور بختیار با هدف ملاقات با انقلابیون ایرانی عازم لبنان شد كه در بدو ورود به این كشور به علت حمل غیر مجاز اسلحه توقیف و به 9 ماه حبس محكوم گردید. در این زمان رژیم شاه خواستار استرداد بختیار می شود لیكن دولت لبنان با این دلیل كه بختیار دارای تابعیت عراقی است از این امر خودداری می کند. این اقدام دولت لبنان موجبات ایجاد كدورت و قطع روابط از سوی دولت ایران را فراهم می نماید. البته در نهایت هم تیمور بختیار توسط یكی از عوامل ساواك در استان دیاله عراق به ضرب گلوله از پای در آمد(fa.wikipedia.org).
3 - گراهام فولر در این زمینه می نویسد « جستجو در تاریخچه پهلوی برای یافتن نشانه های جدی علاقه سیاسی به شیعیان لبنان یا ایفای هرگونه نقشی در جهت گسترش علایق ایران در مدیترانه شرقی بیهوده است. به نظر می رسد كه مانند همیشه این روحانیت بود كه پیوندهای جمعی میان ایران و اجتماعات مهم شیعه در عراق و لبنان را ادامه داد و نیرو بخشید. وی می گوید صرف نظر از این گفته بدون مدرك و دلیل شاپور بختیار ( نخست وزیر وقت ایران ) پس از خروج شاه از كشور مبنی بر آن كه شاه زمانی علاقه مند بود یك اتحادیه به نام شیعه وطنی متشكل از كشورهای ایران، عراق و لبنان تشكیل دهد، نشانه های جدی در دست نیست كه تأیید كند شاه به چنین گرایش های فرقه ای فكر می كرده است ».
در كل می توان گفت روابط ایران و لبنان قبل از انقلاب از فراز و فرودهایی برخوردار بوده ولی بیش از این كه در راستای منافع ملی دو كشور باشد در جهت خواست رهبران سابق با توجه به سیاست آنها در همكاری با دولت غاصب اسرائیل بود. اگر حمایتی از سوی ایران به عمل می آمد بیشتر در جهت حفظ  و توسعه نفوذ گروه های دست راستی و حتی مسیحیان لبنان بود تا مسلمانان و به خصوص شیعیان آن كشور (بیگی1389: 259-258).
روابط جمهوری اسلامی ایران و لبنان
همانگونه كه گفته شد روابط ایران و لبنان از قدیم الایام رابطه ای مناسب بوده و پیوندهای تنگاتنگی بین آنها وجود داشته است و این موضوع به علت رابطه روحانیت شیعه در دو كشور ایران و لبنان به عنوان یك ركن تأثیرگذار می باشد.
پس از انقلاب اسلامی در ایران و به لحاظ موقعیت استراتژیك لبنان، اكثریت شیعیان در آن كشور و به دلیل روابط تاریخی و فرهنگی دیرینه بین دو كشور، لبنان از جمله كشورهایی بود كه بیشترین تأثیر را از انقلاب اسلامی گرفت. در اینجا روابط دو كشور را در موضوعات فرهنگی، اقتصادی و سیاسی مورد بررسی می دهیم :
1 – فرهنگ
الف ) روابط فرهنگی و تاریخی
یكی از دلایلی كه تأثیر گذاری ایران بیش از هر كشوری در لبنان مشهود است، تشابهات فرهنگی و تاریخی به ویژه اكثریت شیعه در دو كشور است. به این منظور به بررسی روابط شیعیان دو كشور در گذشته و بعد به تأثیر این روابط در گسترش فرهنگ اسلامی و ایرانی می پردازیم.
همانگونه كه توضیح داده شد در زمان حكومت صفویان در ایران، گروهی از علمای شیعه لبنانی به صورت دسته جمعی به ایران مهاجرت كردند و در ایران ماندگار شدند. خانواده های صدر، صدر زاده، جمال زاده و... از نسل همین گروه هستند كه پس از ورود به ایران در شهرهای مختلف و بالاخص در اصفهان منزل گزیدند و ماندگار شدند و بعدها تابعیت ایرانی گرفتند.
این مهاجرت در مقطعی نیز بالعكس گردید و از قرن 19 به بعد برخی از خانواده های ایرانی به لبنان مهاجرت كرده و در نقاط مختلف این كشور نظیر شهرهای صور و نبطیه ساكن شدند. در حومه جنوبی بیروت هم صدها معاود عراقی زندگی می كنند كه اصالتی ایرانی دارند و اصلاً به همین علت توسط صدام حسین از كشور عراق اخراج شده اند. این ایرانیان دارای مشاغلی نظیر تجارت فرش، انتشارات، مطبوعات و... بوده و بعضاً به عنوان نماینده نیز به پارلمان لبنان راه یافته اند.
از سوی دیگر از سالها قبل ( حدوداً از 50 سال پیش ) مراودات دانشگاهی بین دو كشور وجود داشته به گونه ای كه دانشجویان شیعه لبنان جهت ادامه تحصیل به دانشگاه های ایران می روند كه هم اكنون ده ها پزشك و مهندس فارغ التحصیل دانشگاه های ایران در لبنان مشغول به كار هستند و یا بالعكس ما شاهد حضور ده ها دانشجوی ایرانی در مراكز آموزش عالی و دانشگاهی لبنان هستیم. دانشجویان ایرانی با پرداخت هزینه هایی نسبتاً كم در دانشگاههای لبنان مشغول به ادامه تحصیل هستند. حتی ما شاهد راه اندازی واحدی از دانشگاه آزاد اسلامی در لبنان هستیم و برخی از مراكز آموزش عالی لبنان هم تلاش داشته اند تا شعبه ای از این مراكز را در ایران دایر نمایند.
همچنین بیش از صدها طلبه لبنانی به همراه خانواده های خود در ایران حضور دارند و در حوزه های علمیه ایران مشغول به تحصیل هستند كه این موضوع می تواند در انتقال فرهنگ ایرانی به لبنان مؤثر و مفید به فایده باشد همچنان كه بوده است (بیگی1389: 234-228) .
ب) گسترش فرهنگ اسلامی در لبنان
با تلاش های انجام شده توسط زنده یاد امام موسی صدر و همچنین فعالیت های انجام شده بعد از انقلاب اسلامی ایران، لبنان از نظر فرهنگی دچار تغییرات محسوسی در جهت گسترش فرهنگ اسلامی شده است. یك زمانی بیروت غرق در مسایل غیر اسلامی بود ( به علت وضعیت خاص در آن دوره به عروس خاورمیانه شهرت داشت ) لیكن امروز با تلاش های صورت گرفته توسط شیعیان مرتبط با ایران چهره ای متفاوت پیدا كرده و شهر كاملاً مذهبی و اسلامی به نظر می رسد. مساجد رونق گرفته، دختران محجبه، اكثر جوانان با چهره های حزب اللهی در شهر تردد می نمایند. صندوق قرض الحسنه مراكز امداد امام خمینی و مراكز فرهنگی اجتماعی در همه جا پراكنده شده است. نماز جمعه نه تنها در بیروت بلكه در دیگر شهرهای لبنان هم اقامه می شود. حوزه های علمیه در نقاط مختلف لبنان مشغول خدمات رسانی بوده و اینها همه مدیون زحمات امام موسی صدر و حمایتهای مادی و معنوی جمهوری اسلامی ایران می باشد. به طور كل احكام اسلامی در نقاطی كه شیعیان حضور دارند رعایت شده و بعضاً در رعایت آن الزاماتی هم وجود دارد (بیگی1389: 237-234).
ج) گسترش زبان فارسی
زبان فارسی در طول تاریخ به انحاء مختلف در لبنان نفوذ كرده است. زبان فارسی ابتدا از طریق حكومت عثمانی به اقصی نقاط این امپراطوری راه پیدا كرد چرا كه زبان دوم حكومت عثمانی زبان فارسی بود و طبیعی بود كه این زبان به سرتاسر این امپراطوری راه پیدا كند. این نفوذ زمانی افزایش پیدا می كند كه هجرت های متقابلی صورت   می گیرد.
از طرفی خط نستعلیق فارسی در بین سنی ها و مسیحی ها بسیار رواج دارد و این موضوع به علت ارتباط نزدیك این دو طایفه با حكومت عثمانی بوده است. نام های ایرانی نرجس، شیرین، نسرین، یاسمین، جلناز ( گلناز) جلبهار ( گلبهار‌)، نازك، شهرزاد، نازلی، سینا، شهریار، قمبیز ( كامبیز ) در این كشور رواج دارد. سازمان های سیاسی و اجتماعی كه ایران در لبنان تأسیس كرده عبارتند از بنیاد شهید، بنیاد امام خمینی، جهاد سازندگی، مدرسه های المهدی، سازمان سیاسی حزب ا...، تلویزیون المنار، حوزه علمیه رسول اكرم (ص)، بیمارستان امام خمینی در بعلبك، درمانگاه امام خمینی در شهر صور و... كه تمام این مؤسسات می توانند در گسترش زبان فارسی پیشگام باشند (بیگی1389: 242-237).
2 – اقتصاد  
اگر چه فعالیت های فرهنگی ایران در كشور لبنان خصوصاً مناطق شیعه نشین مؤثر واقع شده اما سهم بخش بازرگانی ایران و نفوذ اقتصادی ما بر آن كشور بسیار ناچیز و همگام با فعالیتهای فرهنگی پیشرفت نكرده است چرا كه گسترش فعالیت های اقتصادی ایران و فروش كالاهای ایرانی در فروشگاه های این كشور بر میزان نفوذ ایران در این كشور می افزاید.

الف) مبادلات تجاری
آمار نشان می دهد كه میزان صادرات ایران به لبنان از روند منظمی برخوردار نبوده و این صادرات گاهی رشد داشته و گاهی نسبت به سال گذشته خود كاهش پیدا كرده است.
حجم روابط تجاری ایران و لبنان در سال 1389، 147 میلیون دلار بوده است. ارزش صادرات غیر نفتی ایران به لبنان 70 میلیون دلار بوده و اقلامی نظیر فرش، پسته، میگو، مخمرها، شیر خشک، کشمش، خرما، کتاب، انباره های برقی، لوله های مسی، توتون و تنباکو ( با مارک اصفهان ) می باشد.
ارزش واردات ایران از لبنان 77 میلیون دلار و اقلامی که وارد نموده عبارت از کود شیمیایی (سوپر فسفاتها)، گندم سخت (مصارف ماکارونی)، کتاب، علف کشها، تخم سبزیجات، پودر کاکائو و موتورهای پیستونی بوده است.
تراز تجاری بین دو کشور مثبت 7 میلیون دلار به نفع لبنان بوده است. مزیت های تجاری بین دو کشور نیز مربوط به سیستم حمل و نقل و روابط بانکی دو کشور می باشد. در حوزه حمل و نقل کالا و تجارت بین دو کشور وجود خط هوایی منظم بین تهران و بیروت، وجود خط کشتیرانی بین بندر عباس و بندر بیروت و وجود خط حمل و نقل جاده ای ایران – ترکیه – سوریه – لبنان قابل توجه است و از طرفی وجود 4 شعبه بانک صادرات ایران در لبنان و همچنین برقراری روابط کارگزاری با چند بانک لبنانی نیز در سهولت تجارت با لبنان به کمک موسسات تجاری دولتی و غیر دولتی ایران آمده است. (بخشی از گزارش رایزنی بازرگانی سفارت ایران در لبنان ).
در عرصه تجارت با لبنان، ایران با رقبای قدرتمندی چون آمریكا، چین، آلمان، ژاپن و... روبروست.
ایران و لبنان تا كنون 7 كمیسیون مشترك اقتصادی برگزار و موافقت نامه های متعددی را به امضاء رسانده اند كه اوج همكاری های اقتصادی ایران و لبنان مربوط به سفر آقای احمدی نژاد به لبنان در سال 1389 و سفر آقای حریری به ایران در پاسخ به همان سفر می باشد كه طی آن دو سفر تعداد 27 سند همكاری در زمینه های مختلف اقتصادی به امضاء دو طرف رسید ((http://iranianembassy.net.lb.
در این راستا و در اوایل اردیبهشت ماه سال جاری نیز آقای رحیمی معاون اول رئیس جمهور با هیأت همراه به منظور پیگیری این توافقات و همچنین امضاء موافقتنامه های جدید به لبنان سفر كردند كه حاصل آن امضاء 4 سند همکاری و توافقنامه در زمینه انتقال انرژی، سد سازی و... بوده است. یكی از اسناد امضاء شده مربوط است به انتقال گاز ایران به لبنان كه گام مهمی است در روابط اقتصادی دو كشور. در سفر اخیر و مذاكرات بین هیأت های مذاكره كننده موافقت گردید كه سطح مبادلات تجاری دو طرف از 150 میلیون دلار در سال به 2 میلیارد دلار افزایش پیدا کند و همچنین كمیسیون اقتصادی مشترک به كمیته عالی اقتصادی ارتقاء پیدا كند كه این موضوع نشان می دهد كه مسایل تجاری و اقتصادی از اهمیت فوق العاده ای در روابط دو كشور برخوردار است (سایت دولتیار / کد خبر214624).
ب) روابط توریستی
با توجه به پیوندهای تاریخی و فرهنگی كه به آن اشاره شد، روابط توریستی بین دو كشور از میزان قابل توجهی برخوردار است و شاهد حضور مناسب جهانگردان و توریست های ایرانی در لبنان هستیم كه از اماكن مذهبی و تاریخی لبنان بازدید می كنند.


ج) مساعدتهای مالی و اقتصادی ایران
در بحث مؤلفه های اقتصادی، مساعدت های مالی و اقتصادی نقش مهم و زیادی در گسترش قدرت نرم كشورها دارد. البته هدف ایران از ارایه كمك و سرمایه گذاری در لبنان سود آوری و منفعت اقتصادی نبوده بلكه قصد داشته زیر بنای از بین رفته این كشور در زمان جنگ داخلی كه شیعیان لبنان خسارات بیشتری را متحمل شده بودند را بازسازی نماید. ساختن مدارس، بیمارستان، راه سازی ( بالاخص پس از جنگ 33 روزه كه 11 پروژه در این خصوص به انجام رسیده است )، رساندن آب شرب و آب زراعی به مصرف كنندگان و... از جمله مساعدت های مالی و اقتصادی ایران به لبنان می باشد (بیگی1389: 255-254).
د) وجوهات شرعیه
وجوهات شرعیه یكی دیگر از راههای نفوذ ایران در لبنان حتی قبل از پیروزی انقلاب بود. این وجوهات با اجازه مراجع تقلید صرف امور عمرانی و به خصوص بهبود وضعیت شیعیان آن كشور می شد. یكی از منابع مالی حزب ا... لبنان وجوهات شرعیه می باشد كه با كسب اجازه مراجع تقلید از شیعیان دریافت می كنند. در سال 74 شیخ محمد بزیک و سید حسن نصرا... به عنوان نمایندگان شرعی آیت ا... خامنه ای جهت اخذ وجوهات شرعی معرفی شده اند (بیگی1389: 257).
3 – سیاست
الف) روابط سیاسی
تأثیر قدرت نفوذ ایران در لبنان را بدون پرداختن به دو موضوع شخصیت والای سیاسی – مذهبی و كاریزماتیك امام موسی صدر و فعالیت های سیاسی و فرهنگی وی و دیگری جنبش حزب ا... كه از گروه های ذینفوذ و تأثیرگذار در لبنان می باشد نمی توان دنبال نمود
1-الف) سید موسی صدر از علمای حوزه های علمیه نجف و قم در سال 1338 با هدف اصلاح امور فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی جامعه شیعیان لبنان و همچنین استفاده از ظرفیت های منحصر به فرد این كشور جهت معرفی صحیح مكتب اهل بیت (ع) به جهانیان و تقویت وحدت و مقاومت در برابر رژیم صهیونیستی از ایران به لبنان مهاجرت كرد. این هجرت بنا بر وصیت آیت ا... العظمی سید عبدالحسین شرف الدین انجام شد كه ایشان پس از خود آقای سید موسی صدر را اصلح برای رهبری شیعیان تشخیص داده بود (بیگی1389: 260).
اولین اقدام امام موسی صدر، تأسیس «مجلس اعلای شیعیان لبنان» بود; چرا که تنوّع مذهب در لبنان موجب شده بود دولت اداره امور مذهبی را به خود افراد مذهبی واگذار نماید، اما شیعیان لبنان با آنکه از بسیاری از فرقه‌های دیگر مذاهب جمعیت بیشتری داشتند، دارای هیچ گونه تشکیلاتی نبودند. امام موسی صدر با تلاش چهار ساله خود، در سال 1969 با تصویب ریاست جمهوری لبنان و تأیید مجلس نمایندگان، در کنار دیگر مجالس لبنان، مجلس شیعیان به نام «المجلس الاسلامی و الشیعی الاعلی» را تأسیس کرد و این اولین بار در تاریخ لبنان بود که یک گروه شیعی به نوعی استقلال سیاسی خود را بازیافته بود.(حجتی کرمانی1364: 25)امام موسی صدر در فوریه 1974 با انتشار اعلامیه ای، مبارزه آشکار خود را علیه حکّام سیاسی لبنان آغاز نمود و اعلام داشت حکّام کشور نسبت به حقوق محرومان بی تفاوت بوده و با شیوه‌های در پیش گرفته، امنیت و کیان لبنان را تهدید می کنند.(دعوتی1351: 9) ابتدا شیعیان لبنان از روی عواطف و احساسات پا به میدان مبارزه نهادند که این مرحله، مرحله رشد سیاسی و تحریک عواطف و احساسات شیعیان بود. امّا امام موسی صدر تأکید داشت تنها با تکیه بر احساسات و تظاهرات نمی توان راه به جایی برد. به همین دلیل، مرحله دوم مبارزه با تأسیس «حرکة المحرومین» آغاز شد. اما برای پاس داری از دستاوردها و مبارزه برای دست یابی به اهداف جنبش، تأسیس شاخه نظامی حرکت در دستور کار قرار گرفت. سازمان نظامی «امل» به مدت دو سال به طور غیرعلنی فعالیت می کرد، تا اینکه بر اثر یک انفجار در یکی از اردوگاه‌های آموزشی جنبش در بعلبک، ماهیت جنبش افشا گردید. امام موسی صدر با انتشار خبر انفجار به ناچار وجود سازمان نظامی «حرکة المحرومین» را با عنوان «افواج المقاومة اللبنانیه» اعلام نمود (WWW.Chamran.org)
هنگامی که دکتر چمران رهبری شاخه نظامی امل را به دست گرفت، با همیاری امام موسی صدر به آموزش نظامی و تربیت سیاسی جوانان شیعه پرداخت. دکتر چمران معتقد بود: در اقدامات تشکیلاتی، ابتدا باید بر اصول فکری ـ ایدئولوژیک تکیه کرد، سپس به انضباط و امور نظامی پرداخت.( http: tebyan.org)
پس از ناپدید شدن امام موسی صدر در سال 1978 و پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و به دلیل عدم متابعت کامل جنبش امل از امام خمینی (ره) و بالاخص پس از حضور نبیه بری ( رهبر جنبش) در کمیته نجات ملی که از سوی رئیس جمهور لبنان انتخاب شده بود ( این کمیته به سازشکاری با غرب و اسرائیل متهم بودند )، گروهی از اعضای این جنبش که از آن فاصله گرفته و اخراج شده بودند در مراحل بعدی جنبش امل اسلامی و حزب ا... لبنان را به وجود آوردند(بیگی1389: 267-266).  

2-الف) جنبش حزب ا... لبنان
یكی از مشهورترین و تأثیرگذارترین گروه های اسلامگرا كه در دهه 80 میلادی در جهان عرب ظهور كرد جنبش انقلابی حزب ا... لبنان است.
در زمان پیروزی انقلاب اسلامی ایران، لبنان در آتش جنگ داخلی شعله ور بود اما دولت ایران روابط خود با این كشور را بر اساس دفاع از استقرار صلح و ثبات در لبنان و حمایت از تمامیت ارضی آن در مقابل رژیم صهیونیستی ادامه داد. علاوه بر پیوندهای تاریخی خصوصاً بین علمای دینی دو كشور، همسایگی با رژیم غاصب اسرائیل، پذیرش آوارگان فلسطینی و قرار گرفتن در معرض مداوم حملات نظامی اسرائیل، وجود حزب ا.. به عنوان یك جریان شیعی مقاوم و همسویی آن با سیاست های جمهوری اسلامی ایران و اهداف انقلاب در منطقه از جمله ویژگی هایی است كه موجب افزایش اهمیت لبنان در سیاست خارجی كشورمان شده است.
و اما نحوه ورود جمهوری اسلامی ایران در معادلات سیاسی لبنان و تکشیل حزب ا...، در ابتدای امر شهید محمد منتظری در سال 58 ش بر اساس اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قانون اساسی و برای پشتیبانی از آرمان فلسطین به همراه 600 نفر از نیروهای داوطلب به قصد شركت در جهاد علیه اسرائیل عازم لبنان شد و در دمشق مستقر گردید. پس از آن در سال 61 ش كه لبنان آماج حملات اسرائیل قرار گرفت و در وضعیتی كه ایران خود درگیر جنگ با عراق بود، پس از بازدید تعدادی از فرماندهان نظامی ایران نظیر محسن رضایی ( فرمانده وقت سپاه )، شهید صیاد شیرازی ( فرمانده وقت نیروی زمینی ارتش ) و... از سوریه و جلسات برگزار شده در این کشور، گروهی از نظامیان تیپ محمد رسول­ا... (ص) وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران به فرماندهی زنده یاد حاج احمد متوسلیان ( فرمانده تیپ محمد رسول الله ) جهت شرکت در جنگ به لبنان اعزام شدند که بنا بر دلایلی سوریه از ورود ایشان جلوگیری کرد.
در ادامه و پس از کارشکنی سوری­ها واحدهایی از سپاه به بعلبک لبنان عزیمت نمودند، این گروه اقدام به برگزاری دوره های آموزش نظامی و عقیدتی کرده و نیروهای داوطلب وابسته به جنبش حزب ا... را به صورت کاملاً مخفیانه آموزش دادند. با استقرار نیروهای سپاه در بعلبک لبنان علاوه بر آموزش های ارایه شده، انتقال افکار و دیدگاه های امام خمینی به شیعیان جنوب لبنان آغاز شد. در دوره اول آموزش حدود 180 نفر از داوطلبان که هم اینک از مسئولین حزب ا... و کادر اصلی را تشکیل می دهند، آموزش دیدند که از جمله آنها سیدعباس موسوی دبیر کل شهید و سیدحسن نصرا... دبیر کل فعلی حزب ا... بودند (بیگی1389: 273-272).
این جنبش در ابتدای راه و در هنگام تأسیس به دلیل اینکه جنبش امل را بعد از امام موسی صدر یک جنبش محافظه کار و سازشکار با غرب و اسرائیل تلقی می کرد با  هم درگیر شدند که جنگ بین دو گروه در حدود 2 سال به طول انجامید که نهایتاً با وساطت ایران از یک سو و سوریه از سوی دیگر مذاکرات آشتی را آغاز و طی توافقی در ژانویه 1989 تنش و درگیری را پایان دادند.
در ادامه و با تحولاتی که در عرصه بین لمللی، منطقه ای و داخلی لبنان در اواخر دهه 80 و اوایل دهه 90 به وجود آمد ( فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، احیای مذاکرات صلح بین اعراب و اسرائیل، تجاوز نظامی عراق به کویت، پایان جنگ ایران و عراق، رحلت امام خمینی و امضای پیمان طائف ( منشور آشتی ملی لبنان ) )، حزب ا... لبنان نیز تحت تأثیر این تحولات قرار گرفت و به منظور به دست آوردن مشروعیت سیاسی وارد رقابتهای انتخاباتی و حزبی گردید. در سال 1992 این جنبش با ائتلاف با تعدادی از گروههای سیاسی در انتخابات پارلمانی شرکت کرد که نتیجه آن ورود نامزدهای این حزب به پارلمان لبنان بود و به این وسیله حزب ا... از فعالیتهای نظامی وارد فاز سیاسی شد و در نتیجه با رعایت قواعد مربوطه وارد عرصه سیاسی لبنان گردید. این حزب در انتخابات سال 1996 و 2000 و انتخابات دوره های بعدی نیز حضور داشت و این موفقیت ها را تکرار نمود. در سال 1998 و انتخابات شوراهای شهر و روستا این حزب حضور فعالی داشت و به این ترتیب توانست با پیروزی در این انتخابات وارد قوه مجریه شود که بدین صورت دریچه مهمی برای ایجاد رابطه بین حزب ا... و دولت لبنان ایجاد شد. تمام این رویدادها، پیروزی ها و موفقیت های سیاسی مرهون حمایت های معنوی و مادی ایران بوده و جمهوری اسلامی ایران توانست از این طریق تأثیرات مورد نظر خود را در عرصه سیاسی لبنان بر جای گذارد (بیگی1389: 279-276).
در حال حاضر حزب ا... به عنوان تأثیرگذارترین نیروی سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و... در عرصه های مختلف لبنان حضور دارد و نه تنها در لبنان بلکه در جهان عرب و جهان اسلام نیز از چهره مقبولی برخوردار بوده و دبیر کل آن ( سیدحسن نصرا... ) از محبوبیت خاصی نزد ملت های مسلمان برخوردار است. دولت فعلی لبنان نیز با ائتلاف حزب ا... با گروه های همسو به وجود آمده و ارتباط نزدیکی با جمهوری اسلامی ایران دارد.
پیامدهای منفی و مثبت حضور  ایران در لبنان
پیامدهای منفی
1 – متهم کردن ایران به حمایت از تروریسم
کشورهای غربی شامل آمریکا و اروپا و همچنین اسرائیل جنبش حزب ا... را یک سازمان تروریستی قلمداد می کنند که هدفش نابودی اسرائیل است و تحت حمایت جمهوری اسلامی ایران و سوریه قرار دارد به همین دلیل ایران هم به حمایت از تروریسم متهم می شود.
2- متهم کردن ایران به مداخله در امور داخلی کشورها
حمایت معنوی ایران از این جنبش ( بر اساس اصول قانون اساسی که در آن به حمایت از مظلوم تصریح شده ) باعث شده که قدرت های اشغالگر و استعمارگر ایران را به مداخله در امور داخلی لبنان از طریق حزب ا... متهم نمایند. در صورتی که این جنبش بعد از انقلاب با الهام گرفتن از اندیشه های امام و ایدئولوژی انقلاب اسلامی فعالیت نموده و در این راستا خواستار حفظ همبستگی ملی است. این حزب از لحاظ ساختاری به هیچ عنوان وابسته به ایران نیست و مستقل عمل می کند.
3 – شکل گیری هلال شیعی در منطقه
موفقیت های سیاسی ایران در صحنه سیاسی کشورهای عراق و لبنان و از طرفی ارتباط نزدیک با کشور سوریه باعث شده که حکومت های سنی مذهب منطقه از قدرت گرفتن شیعیان در هراس باشند به همین جهت ایران را متهم می کنند که در صدد است یک هلال منطقه ای شامل کشورهای مذکور را به وجود آورد.
4 – تشدید تهدیدات اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران
با توجه به اینکه اسرائیل حزب ا... را که مقاومت سرسختانه در مقابل توسعه طلبی این رژیم داشته تحت حمایت ایران می داند اقدام به تهدید ایران می نماید . این تهدیدات به صورت مستقیم ( تهدیدهای نظامی، اقتصادی، و تبلیغی – سیاسی ) و غیر مستقیم ( از طریق تخریب روابط ایران با دنیای خارج ) بوده است.
5 – اتهام اخلال در روند صلح خاورمیانه :
به دلیل حمایت ایران از جنبش های آزادی بخش نظیر حزب ا... در لبنان و حماس و جهاد اسلامی در فلسطین، کشورهای غربی مهمترین مانع رسیدن به صلح خاورمیانه ایران می دانند و اتهام اخلال در روند مذاکرات را به ایران وارد می کنند.
پیامدهای مثبت :
1 – تأثیرگذاری و ایفای نقش محوری در روند ایجاد صلح واقعی در منطقه
2 – افزایش قدرت هوشمند ایران در منطقه
3 – ابزار بازدارندگی ایران در شرایط وقوع جنگ احتمالی
4 – رشد جریان های اصیل اسلامی طرفدار ایران و مخالف نفوذ غرب
5 – بهبود و گسترش روابط ایران با جهان عرب
6 – داشتن حامی منطقه ای (بیگی1389: 343-329).

موضع لبنان در خصوص فعالیتهای هسته ای ایران
وزیر امور خارجه لبنان در آخرین اعلام نظر در مورد فعالیت هسته ای ایران در فروردین ماه سال جاری با اشاره به فعالیت های صلح آمیز هسته ای جمهوری اسلامی ایران گفت: تا هنگامی كه فعالیت های هسته ای ایران در راستای مقاصد صلح آمیز باشد، لبنان از این فعالیت‌ها حمایت می كند. عدنان منصور طی مصاحبه ای اعلام کرد از آنجا كه برنامه های هسته ای ایران، صلح آمیز است، ما مخالف پیشرفت تكنولوژی هسته ای در ایران نیستیم. وی افزود سازمان آژانس بین المللی انرژی هسته ای نیز بارها اعلام كرده است كه فعالیت های هسته ای ایران را تحت كنترل دارد و ایران تاكنون به كلیه معاهدات هسته ای بین المللی احترام گذاشته است (خبرگزاری جمهوری اسلامی/ کد خبر 80058701تاریخ 14/1/91).
از سوی دیگر و در رابطه با فعالیت های صلح آمیز هسته ای ایران و تهدیدات آمریکا و اسرائیل در این خصوص، شیخ نعیم قاسم- شخصیت شمارۀ ٢ حزب الله لبنان- ضمن بر حذر داشتن اسرائیل و امریکا از حمله به ایران گفت آمریکا می داند که اگر جنگی علیه ایران به راه افتد تمامی منطقه را در بر خواهد گرفت و آتشی که به پا خواهد شد حد و مرزی نخواهد داشت.
شیخ نعیم قاسم در گفتگوئی با رویترز افزود زمانی که اسرائیل می توانست حمله کند و مردم ساکت بمانند سپری شده است. این مقام حرب الله گفت اسرائیل می تواند حمله را آغاز کند اما قادر به مهار کردن پیامدهای این جنگ نخواهد بود (ندا آنلاین/ 11/12/90)
موضع لبنان در مورد جزایر ایرانی در خلیج فارس
پس از سفر اخیر آقای احمدی نژاد به جزیره ابوموسی و دیدار از این جزیره ایرانی و جنجال به وجود آمده از سوی اعراب و به خصوص امارات متحده عربی، نجیب میقاتی نخست وزیر لبنان در دیدار با سفیر ایران در لبنان، ضمن انتقاد از سفر مذکور و سخنان ارایه شده از سوی آقای احمدی نژاد اعلام داشت موضع احمدی نژاد در سفر به جزیره ابوموسی به معنی تعمیق نزاع است و این در حالی است که ما نیازمند حسن درایت برای افزایش آرامش و ثبات هستیم. آرامش و ثبات بر همه منطقه تاثیر مثبت می گذارد و باعث رشد و پیشرفت این منطقه می شود (دیپلماسی ایرانی/کد خبر 1900058/یکشنبه 27/1/91).





منابع :
1 – طلوعی، محمود، 1372، فرهنگ جامع سیاسی، تهران، قلم.
2 ـ معینی آرانی، مصطفی، 1372، ساختار اجتماعی لبنان و آثار آن، تهران، وزارت امور خارجه،.
3 - احمدی، بهزاد، شیعیان لبنان، پگاه حوزه، شماره 190،11 شهریور 1385ش
4 - بیگی، مهدی، 1389، قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در لبنان، چاپ سوم، تهران، دانشگاه امام صادق (ع) مولف 2
5 - یاران امام خمینی به روایت اسناد ساواک (کتاب هفدهم) – آن یار سفر کرده (آیت ا... امام موسی صدر)، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، بهار 80
6 - حجتی کرمانی،علی، 1364، لبنان به روایت امام موسی صدر و دکتر چمران، تهران، قلم.
7 - میرابوالفتح دعوتی،1351، مسلمین شیعه در لبنان: فعالیت ها و مقالاتی از امام موسی صدر، تهران، امیرکبیر.
8 - پایگاه اطلاع رسانی دولت - کد خبر : 214618   زمان مخابره : ۱۳۹۱/۲/۱۴
9 - خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران - کد خبر: 80107929  تاریخ انتشار 13/02/91  10 -  - fa.wikipedia.org/wiki/تیمور_بختیار
11 - http://www.iranianembassy.net
12 - http://www.dolat.ir
13 - http://irdiplomacy.ir/fa/news
14 - http://nedaonline.ir